Wanda Gołkowska „Zapisy”

Wystawę prac Wandy Gołkowskiej „Zapisy” będzie można oglądać od 16 czerwca do 31 lipca w gliwickiej Galerii Sztuki Współczesnej ESTA.
image

Wystawa prezentuje przegląd twórczości artystki, ikony polskiej sztuki awangardowej II połowy XX wieku, od wczesnych figuratywnych rysunków z lat 50-tych do pracy z 2006 r. „Układ zamknięty”. Ukazuje różnorodność środków wypowiedzi, motywów i wątków w działalności artystycznej artystki. Jej dogłębna analiza świata, natury i praw nią rządzących, prowadzona na przestrzeni ponad sześćdziesięciu lat – całego dojrzałego życia wypełnionego pracą twórczą, ukazuje fenomen języka sztuki, jej nieskończoność interpretacyjną i nieograniczoność możliwości wyrazu. Wandę Gołkowską wpisywano w rozliczne nurty sztuki powojennej: malarstwo materii, strukturalizm, abstrakcję geometryczną, op-art, minimalizm, konceptualizm, sztukę pojęciową, mail art. Artystka zajmowała się rysunkiem, malarstwem, grafiką warsztatową, grafiką projektową, kolażem, formami przestrzennymi, poezją konkretną, działaniami na pograniczu happeningu, a także – teorią sztuki.

Tytuł wystawy „Zapisy” odnosi się do wątku spajającego jej twórczości czyli „zapisywania” rzeczywistości w przeróżnych postaciach, zaczynając od abstrakcyjnych pejzaży, zapisów tekstowych i tych które imitowały zapisy słów czy wcielania w praktykę artystyczną teorii naukowych.

Wystawa główny nacisk kładzie na koncept artystki z 1967 r. „Układ otwarty” - serię mobilnych kompozycji przestrzennych, które przewidywały możliwość zmian przez ruch i przemieszczanie budujących je elementów, najczęściej drewnianych klocków, włączając w proces twórczy oglądającego, a także światło, przestrzeń, ruch, dźwięk, czas, itp. Gołkowska odwołuje się do teorii Henryka Stażewskiego, który również wykorzystywał drewniane klocki do budowania reliefów, jednakże wrocławska artystka poszła o krok dalej angażując jeszcze jeden zmysł w odbiorze dzieła sztuki – dotyk. Artystka tym samym stała się reżyserem określonych sytuacji artystycznych, a nie po prostu twórcą dzieł plastycznych. Dzięki możliwości poruszania elementów (klocków) dzieła przez odbiorcę, Gołkowska przełamała tradycyjną relację artysta – dzieło, na relację artysta – dzieło – odbiorca, który stał się nieodłącznym elementem układu. Odbiorca stał się zmienną, który wpływa na dzieło sztuki a nie jest jedynie obserwatorem. Kolejnym aspektem jest to, że każdy odbiorca posiadający indywidualne cechy tworzy zawsze unikalny układ. Gołkowska włączyła tym samym w obręb sztuki teorie probabilistyczne i wszystkie wynikające z nich konsekwencje – rachunek prawdopodobieństwa, pojęcia częstości, teorie statystyczne, teoria błędu. Koncepcja „Układu otwartego” jawi się jako bardzo dojrzała refleksja, wykraczająca poza zrozumienie swoich czasów, równoległa światowym manifestom artystycznym.

Na wystawie pokazany będzie również „Kinestezjon” – jedna z najważniejszych prac polskiej sztuki konceptualnej, prezentowana po raz pierwszy na wystawie „Sztuka pojęciowa” w 1970 r. w Galerii pod Moną Lisą. Nazwa pochodzi od kinestezji czyli poczucia części swojego ciała, oraz cenestezji – poczucia siebie i całości własnego ciała. Jest to projekt instalacji w kształcie koła, idealnie wyciszona, podzielona w połowie przeźroczystą, elastyczną platformą przeznaczoną dla widzów. Pod nogami oglądających osób miała być projekcja filmowa nieba natomiast pod nogami ziemia z lotu ptaka. To specyficzne zakłócenie powszechnie przyjmowanego porządku odwołuje się do indywidualnego odczuwania przestrzeni, które za punkt wyjścia obiera indywidualne ciało. Kinestezja, czyli poczucie części własnego ciała

Kolejnym ważnym cyklem artystki, który również będzie prezentowanym na wystawie, jest cykl „Fi”. Odnosi się on do średniowiecznego matematyka Leonarda z Pizy, powszechnie znany jako Fibonacci, w swej księdze z 1202 roku o podstawach arytmetyki, Liber abaci, podał ciąg liczb nazwany później jego imieniem. Choć miał on stanowić matematyczne rozwiązanie zadania naturalnego tempa przyrostu królików, okazało się, że odnosi się do wielu zjawisk występujących w przyrodzie, np. budowę spirali muszli ślimaka czy sekwencję rozwoju łodyg roślin. Dla Gołkowskiej formuła Fibonacciego stanowi przede wszystkim próbę uchwycenia nieskończoności. Proste układy geometryczne zbudowane są przez kreskę, która podług definicji samej artystki jest pierwotną formą znaku – przekazem materialnym, przekładem pojęcia absolutu niekończącej się linii na język plastyczny.

 

Wanda Gołkowska – prekursorka konceptualizmu i op-artu, postać, która zapisała się na kartach współczesnej historii sztuki polskiej, wywierając ogromny wpływ na wrocławskie środowisko artystyczne. Gołkowska współtworzyła grupy Poszukiwania Formy i Koloru, Grupę Wrocławską, była związana z prowadzoną przez Jerzego Ludwińskiego Galerią pod Mona Lisą. Jako pedagożka i profesorka wykształciła całe pokolenia studentów.

Urodzona w Rzeszowie, w latach 1945-1952 studiowała w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych we Wrocławiu. Dyplom uzyskała w pracowni prof. J. Geperta. Od 1991 roku profesor zwyczajny Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu. Od 1953 roku wzięła udział w około 350 wystawach zbiorowych, plenerach, akcjach i sympozjach oraz w 38 wystawach indywidualnych w kraju i za granicą. Uczestniczyła we wszystkich ważniejszych wystąpieniach polskiej awangardy; Plenerach Koszalińskich w Osiekach 1964-1981, I Biennale Form Przestrzennych w 1965 roku, Sympozjum Artystów-Plastyków i Naukowców w Puławach w 1966 roku, Wrocław 70, Plenerach dla Artystów Posługujących się Językiem Geometrii; w Białowieży w latach 1983-84, Okunince w latach 1985-2000. Początkowo jej poszukiwania dotyczyły malarstwa materii. Przełomowym dla twórczości artystki było I Biennale Form Przestrzennych Elblągu, na którym zrealizowała rzeźbę reprezentującą myślenie o formie w sposób intelektualny i zdyscyplinowany. Jej prace znajdują się m.in. w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, Krakowie, Wrocławiu, Poznaniu, Katowicach i Bydgoszczy, w Muzeum Architektury we Wrocławiu, Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, w Muzeach Okręgowych w Lublinie, Koszalinie, Chełmie, Legnicy, Sanoku, a także w wielu ośrodkach sztuki współczesnej w Niemczech, Szwecji, Francji, Holandii. Jest jedną z głównych przedstawicielek konceptualizmu, sztuki strukturalnej i op-artu w Polsce. Jej działalność artystyczna obejmuje malarstwo, rysunek, formy przestrzenne, teorię i sztukę konceptualną.

 

Wystawa jest prezentowana w ramach 20-lecia Galerii Esta.





komentarze

dodaj komentarz
jeszcze nie dodano komentarza
dodaj komentarz

miejsca kultury

Facebook