Wystawa fotografii „Joanna Helander. Archiwum otwarte”

Fundacja Kultura Obrazu zaprasza na wernisaż wystawy fotografii „Joanna Helander. Archiwum otwarte” 13 października, w siedzibie fundacji. W wydarzeniu udział wezmą artystka Joanna Helander i szwedzki reżyser Bo Persson.
image Kuzynka Dora, Czerwionka, 1976, stykówka (fragment) fot. Joanna Helander, materiały organizatora

Wystawa Joanny Helander, fotografki urodzonej w 1948 roku w Rudzie Śląskiej, proponuje nowe spojrzenie na twórczość artystki. Niejednokrotnie zdjęcia Joanny Helander, jak i filmy powstałe we współpracy ze szwedzkim reżyserem Bo Perssonem, były pokazywane w muzeach, galeriach i kinach. To, co odróżnia aktualną wystawę, to próba zmierzenia się z całym dotychczasowym dorobkiem artystki. I chęć opowiedzenia o niej samej.

 

Na ekspozycji nie znajdziemy pojedynczych cykli zdjęć. Fotografie powstałe na różne potrzeby i w różnych latach mieszają się tutaj tak samo, jak mieszają się w archiwum autorki. Na równych prawach funkcjonują zdjęcia rodzinne i portrety artystów wykonane dla szwedzkich wydawnictw. Zaznaczone są powiązania między fotografiami a dokumentami osobistymi, listami, pamiątkami. Przedmiotami, które zgromadzone w archiwum oddziałują na siebie, tak że nie sposób oddzielić ich historii od losów artystki. Nie zawsze przywołują one dobre wspomnienia, jak kilkaset stron teczek SB.

 

Blisko 70 autorskich odbitek to skromna reprezentacja dorobku fotografki. Wystarczająca  jednak, by dać wgląd w tematy, które od ponad 40 lat powracają w twórczości Joanny Helander. W ich tle zarysowuje się biografia artystki, która w 1971 roku wyemigrowała do Szwecji, wchodząc w rolę korespondentki między dwoma krajami i ambasadorki polskiej kultury niezależnej na Zachodzie. Pozwalają też wejrzeć w warsztat jej pracy – oprócz perfekcyjnych powiększeń na wystawie pojawiają się materiały robocze, odrzuty z ciemni. Pokazują proces twórczy i drogę dochodzenia do zdjęć, które na stałe weszły już do historii polskiej fotografii.

Wystawa prezentuje wybór prac z lat 1976–2003. Zdjęciom towarzyszą teksty przygotowane przez Joannę Helander. To wyjątkowa sytuacja, gdy po archiwum oprowadza sam przewodnik.

 

Joanna Helander – fotografka, pisarka, dokumentalistka, tłumaczka. Urodziła się w Rudzie Śląskiej. Jej dorobek fotograficzny obejmuje m.in. zdjęcia wykonane podczas przyjazdów do Polski w latach 70. i 80., głównie na Śląsku, ukazujące życie codzienne jego mieszkańców, uroczystości państwowe i ówczesną propagandę. Joanna Helander znana jest także jako portrecistka ludzi kultury, m.in. Wisławy Szymborskiej, Czesława Miłosza, Ryszarda Krynickiego. Dokumentalistka Teatru Ósmego Dnia oraz działalności polskiej emigracji w Szwecji. W 1983 roku otrzymała w Szwecji tytuł Fotografa Roku. W 2012 roku Joanna Helander została odznaczona Krzyżem Wolności i Solidarności przez prezydenta RP Bronisława Komorowskiego. Jest jedną z bohaterek książki Krystyny Naszkowskiej „Wygnani do raju. Szwedzki azyl” (2017), opowiadającej o polskich emigrantach w Szwecji.

 

Bo Persson – promotor kultury polskiej, tłumacz, reżyser, scenarzysta. Urodził się w Göteborgu. Studiował m.in. filozofię, antropologię i filmoznawstwo na uniwersytetach w Göteborgu i Sztokholmie, literaturę francuską na Sorbonie oraz w Ecole Pratique des Hautes Etudes w Paryżu. W latach 70. podróżował do Jugosławii, Węgier, NRD, Polski, gdzie nawiązywał kontakty z opozycją demokratyczną. W 2001 roku Bo Person i Joanna Helander zostali odznaczeni przez ministra spraw zagranicznych Władysława Bartoszewskiego dyplomem honorowym za promowanie kultury polskiej za granicą.

 

Wysarzenia towarzyszące wystawie:

  • pokazy filmów dokumentalnych
  • prezentacja pracy Barbary Kubskiej, która poddała archiwum Joanny Helander interpretacji. „Projekt: archiwum” można oglądać w Galerii Wertykalnej ASP w Katowicach do 17 listopada w ramach wystawy zbiorowej „Prześwietlenie”




komentarze

dodaj komentarz
jeszcze nie dodano komentarza
dodaj komentarz