Urszula Broll „Atman znaczy Oddech”

Twórczość Urszuli Broll skłania do przemyślenia relacji człowieka z naturą i metafizycznym wymiarem rzeczywistości. Do 20 lutego w Galerii Bielskiej BWA prezentowana jest retrospektywna wystawa malarstwa artystki.
image

Urszula Broll urodziła się w 1930 roku w Katowicach. W 1983 roku artystka na stałe osiedliła się w Przesiece, niewielkiej wsi w centrum Karkonoszy, nieopodal Jeleniej Góry, gdzie mieszkała do końca życia. Zmarła w Przesiece w lutym 2020 roku, gdy trwały przygotowania do premierowej retrospektywnej wystawy w warszawskiej Królikarni.
Retrospektywna wystawa Urszuli Broll „Atman znaczy Oddech” prezentuje obrazy malarskie na płótnie i prace na papierze, pokazujące dorobek artystki z lat 1950–2005. Są to cykle: „Czarny Śląsk i Grupa St-53” – wczesne prace: portrety kobiet śląskich, kubistyczne przedstawienia martwych natur, pejzaże przemysłowe; „Malarstwo materii – cykl Alikwoty”; „Sztuka jako joga” – prace niejako wynikające z procesu poznawania własnej osobowości i doświadczania świata; Grupa „Oneiron” – Czarne karty (30 sztuk), jako Leksykon symboli; „Mandale” – swoiste zapisy przekazów duchowych. Prace pochodzą ze zbiorów Artystki, kolekcji Muzeum Śląskiego i Muzeum Historii Katowic w Katowicach i prywatnej kolekcji.

 

Twórczość Urszuli Broll wpisuje się w niemal wszystkie rozdziały powojennej polskiej sztuki. Artystka podejmowała próby włączenia się w nurt nowoczesności w jej różnych postaciach. W początkowym okresie malowała ekspresyjne portrety kobiet śląskich, martwe natury kubistyczne, pejzaże przemysłowe. Mierzyła się z awangardowymi poglądami Władysława Strzemińskiego, praktykowała efekt przypadku, badała malarską materię, dialogowała z abstrakcją i wpisywała się w oddolne ruchy artystyczne. Szukała własnej drogi na wiele sposobów. Odnalazła źródła swojej twórczości w sobie. Wykrystalizowała własny język, którym posługiwała się do końca twórczej drogi. Jego manifestacją stały się mandale. Charakterystyczne dla niej były także mistyczne przedstawienia pejzażu, lokowanego poza miejscem i czasem.

Janina Hobgarska, kurator wystawy

 

Tytułowy „atman” (z sanskrytu duch, oddech) pojawił się w twórczości Broll w 1967 roku i wiąże się z działalnością słynnej katowickiej Grupy Oneiron. W pracowni, którą artystka prowadziła z mężem Andrzejem Urbanowiczem, w latach 60. XX wieku powstało laboratorium eksperymentów duchowych i artystycznych. Dyskutowano tam o filozofii, religii, magii, okultyzmie i gnozie. Z tego czasu pochodzi zestaw tzw. „czarnych kart” – wspólne dzieło członków Grupy (Urszula Broll, Andrzej Urbanowicz, Henryk Waniek, Zygmunt Stuchlik, Antoni Halor). Każda z kart była ideogramem jednej litery alfabetu. Litera „A” drogą losowania przypadła Broll, która przypisała jej hasło Atman, a pozostali członkowie dokładali do wspólnego dzieła elementy kojarzące się im z tą literą.
Od początków lat 70. Artystka i krąg jej przyjaciół skierowali swoje zainteresowania w stronę buddyzmu. (…)
Pod wpływem lektur i praktyk medytacyjnych rozwijała się nowa twórczość artystki. Najpełniej wyrażają ją mandale i abstrakcyjne obrazy geometryczne wykonane techniką akwareli. To one należą do jej najważniejszych i oryginalnych dokonań artystycznych. Zachwycają warsztatem, wspaniałą kolorystyką, niosą wielki ładunek energii.

Katarzyna Kucharska, kuratorka premierowej wystawy w Muzeum Rzeźby im. Xawerego Dunikowskiego w Królikarni, Oddziale Muzeum Narodowego w Warszawie (2020)

 

Retrospektywna wystawa malarstwa Urszuli Broll (1930–2020) prezentowana była w 2020 roku w Muzeum Rzeźby im. Xawerego Dunikowskiego w Królikarni, Oddziale Muzeum Narodowego w Warszawie, kurator Katarzyna Kucharska; druga odsłona w 2021 roku w Muzeum Karkonoskim w Jeleniej Górze, kurator Janina Hobgarska. W Galerii Bielskiej BWA w Bielsku-Białej wystawa prezentowana będzie od 21 stycznia do 20 lutego 2022 roku, kurator Janina Hobgarska.
Partnerem wystawy jest Fundacja Katarzyny Kozyry.
Wystawie towarzyszy książka powstała w 2019 roku w ramach inauguracyjnej wystawy „Urszula Broll. Atman znaczy Oddech” w Muzeum Rzeźby im. Xawerego Dunikowskiego w Królikarni. Wydawcą jest Fundacja Katarzyny Kozyry.

 

 

Urszula Broll „Atman znaczy Oddech”

Galeria Bielska BWA

21 stycznia – 20 lutego 2022

Kuratorka: Janina Hobgarska

 

 

______________________________________________

 

Więcej na stronie galerii.





komentarze

dodaj komentarz
jeszcze nie dodano komentarza
dodaj komentarz