„Ród Żywczaków”. Górale Żywieccy wczoraj i dziś

Od 2 lipca w Muzeum Miejskim w Żywcu oglądać można wystawę poświęconą Góralom Żywieckim.
image

Górale Żywieccy tworzą region etnograficzny w południowo­-zachodniej Małopolsce. Ich koleb­ką jest Kotlina Żywiecka otoczona pierścieniem Beskidów. W Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich wydanym w 1881 roku czytamy:

„Żywczaki, osiedli w gęsto zaludnionej dolinie Soły i Koszarawy, tak nazwani od swej stolicy miasta Żywca” (T. II, Warszawa 1881, s.693).

Mianem Żywczaków nazwał nas w połowie XIX w. ludoznawca i geograf Wincenty Pol zaznaczając, że zamieszkując w 76 wsiach jesteśmy największym rodem góralszczyzny zachodniej, liczącym 72 912 dusz.(Słownik Geograficzny…T.II, s. 694). Powyższe sło­wa oraz przywołane dane statystyczne pozwalają stwierdzić, że w po­łowie XIX w. Górale Żywieccy stanowili istotny filar góralszczyzny polskiej. Z pozostałymi grupami góralskimi łączyły ich tradycje pa­sterskie przyniesione w Karpaty przez Wołochów.

 

Walory środowiska geograficznego warunkujące osadnictwo, migracje i kontakty, sąsiedztwo i wzajemne oddziały­wanie na siebie grup kształtowały obraz tutejszej kultury. Tym co stanowiło o jej specyfice jest graniczne położenie na styku dwóch krain – Małopolski i Śląska. Wpływy rejonów atrakcyjniejszych, zwłaszcza stojących wyżej w rozwoju cywilizacyjnym powodowały przemiany w świadomości mieszkańców regionu i obrazie kulturowym, zwłaszcza w obszarach sąsiadujących ze Śląskiem. Co zatem pozostało z dawnych tradycji góralskich? Jakie jej wartości odnajdujemy dzisiaj, w XXI wieku? Zobaczmy co w pokoleniu 20-40latków jest dzisiaj ważne. Czy kultura z której pochodzą jest tylko wspomnieniem, możliwością realizacji potrzeb artystycznych w ruchu folklorystycznym, znakiem tożsamości, czy może czymś więcej? Wielu młodych, dorosłych „Żywczaków” czerpie z tradycji z której się wywodzi. Dla wielu z nich, wartości rodzimej kultury przetransponowane do współczesnych realiów stały się „sposobem życia”.

 

Wystawa jest jednym z wydarzeń Roku Górali w Województwie Śląskim, jakim Sejmik Województwa Śląskiego w Katowicach uchwalił rok 2021.

 

 





komentarze

dodaj komentarz
jeszcze nie dodano komentarza
dodaj komentarz