Chór Mieszany Gwiazda

image

Jako datę powstania Chóru Mieszanego Gwiazda przyjęto dzień 7 stycznia 1910 roku, kiedy zostało powołane do życia Towarzystwo Śpiewu Gwiazda. Korzenie tego zespołu sięgają jednak roku 1891 roku, w którym powstało Towarzystwo św. Alojzego w Chorzowie. W pierwszym zarządzie działali prezes Jan Czerner, sekretarz Edward Klauza, skarbnik Stefan Gołąbowski oraz dyrygent Józef Skwara. W kolejnych latach skład ten często ulega zmianie. Choć Towarzystwo postawiło sobie za cel głównie śpiew, ówczesne władze policyjne bardzo interesowały się jego działalnością. Narastała fala germanizacji. Nie mając swojego lokum, chórzyści spotykali się w prywatnych mieszkaniach. Mimo wszystko z każdym rokiem poprawiała się frekwencja na lekcjach. Chór zyskuje coraz większą popularność.

Począwszy od 1910 roku Towarzystwo Śpiewu Gwiazda niemal corocznie brało udział w zjazdach śpiewaków okręgu królewsko-huckiego na Zadolu, gdzie zdobywało liczne nagrody, m.in. I miejsce za utwór „Korale” (1923), I miejsce za „Polowanie” (1924), I miejsce za „Paweł i Gaweł” (1925), I miejsce za „Przyszła baba do farorza” (1927), III miejsce (1928), III miejsce (1932), II miejsce (1937), IV miejsce (1938).

Po wybuchu I wojny światowej na polecenie władz pruskich Towarzystwo oficjalnie zostało rozwiązane, jednak jego członkowie spotykali się nadal działając w konspiracji. Już w 1918 roku Gwiazda urządza koncerty i przedstawienia. Utworzono nawet referat kulturalno-oświatowy (członkowie chóru prenumerowali „Głos z nad Odry” oraz redagowanego przez Karola Miarkę „Katolika”). Podczas koncertów zbierano również fundusze na pomoc strajkującym robotnikom Szopienic, dla Rady Ludowej oraz na sztandar, który ostatecznie został poświęcony 18 września 1920 roku, a zaginął podczas II wojny światowej. Była to pierwsza w Chorzowie chorągiew w polskich barwach.

Członkowie chóru brali udział we wszystkich trzech powstaniach śląskich. Ponadto w tym czasie organizowali lekcje, uczyli polskich pieśni. W 1919 roku Towarzystwo przedstawia spektakle: „Szlachtę czynszową”, „Kachnę”, „Gwiazdę Syberii”, „Pilnuj swego obowiązku”, „Krakowskie wesele”, „Ewę Miaskowską”. Po stanie wyjątkowym nastąpiło pewne odprężenie. Towarzystwo wystawia dwie sztuki „Polska już wolna” i „Karpaccy górale”. Przedstawienia te odbyły się z towarzyszeniem chóru. Praca kolejnego zarządu skupi się na agitacji plebiscytowej.

Rok 1922 zastaje śpiewaków na przygotowywaniu się do przyjęcia wojsk polskich. W tym czasie zorganizowano również orkiestrę, która grała z zespołem. W 1926 otrzymali pomoc finansową od mieszkańców Chorzowa, kupców, rolników, robotników. W dniu 18 lutego 1928 Gwiazda wystąpiła z Mszą D-dur Kellera. Na zebraniach urządzono wykłady o kompozytorach polskich takich jak Moniuszko, Różycki, Żeleński, Paderewski, Szymanowski. 12 stycznia 1930 praca chóru ustaje.

Towarzystwo wznawia działalność w 1931 roku. Lata 30. to wielki kryzys gospodarczy i bezrobocie. W protokole z zebrania z lipca 1932 roku czytamy: „Dlaczego nas tak zwalczają? Nie wiemy. Pod tym względem Towarzystwo wygląda gorzej niż za panowania pruskiego, gdzie musiano się ukrywać, a dzisiaj wstyd powiedzieć, w naszej wolnej ojczyźnie wystawiono polskie Towarzystwo na bruk, co ma jedynie na myśli krzewienie kultury i rozszerzać polską pieśń między narodem polskim. Do tych zmartwień dochodzi brak przychylności ze strony okręgu śpiewaczego, zabroniono dyrygentowi występów w okręgu królewsko-huckim!”. Pomimo ogólnego zniechęcenia Towarzystwo przetrwało. 31 marca 1935 roku Gwiazda daje koncert, na którym wykonuje 17 utworów kompozytorów polskich i zagranicznych, większość z towarzyszeniem orkiestry wojskowej 75. pułku piechoty. 3 i 4 sierpnia odbywa się jubileusz 25-lecia zespołu. W październiku tegoż roku chór pod dyrygenturą J. Gawlasa zdobywa I miejsce za wykonanie poloneza K. Kurpińskiego „Witaj orle biały ptaku” na Zjeździe Śląskich Kół Śpiewaczych w Katowicach.

Rok 1939 to wybuch II wojny światowej. Ostatnie zapiski i protokoły z zebrań Towarzystwa kończą się 3 czerwca. Tajemnicą jest owiany fakt, że nie został spisany do końca. Działalność Towarzystwa zostaje przerwana. Najbardziej ofiarni członkowie chóru zginęli w obozach, więzieniach lub musieli się ukrywać w Generalnej Guberni.

Po zakończeniu wojny byli członkowie Gwiazdy reaktywowali działalność Towarzystwa. Już 7 lipca Gwiazda występuje na zjeździe okręgu chorzowsko-świetochłowickiego poza konkursem. W październiku 1946 roku zapada decyzja o przeniesieniu zespołu pod patronat Państwowej Fabryki Związków Azotowych i staje się on jednocześnie jedną z pierwszych sekcji przy miejscowym domu kultury. Sytuacja staje się korzystna - chór ma salę prób i dyrygenta na etacie. Dnia 20 czerwca 1948 roku w konkursie śpiewaczym okręgu chorzowskiego Gwiazda pod batutą Piotra Dziemby odnosi swój pierwszy powojenny sukces. Otrzymuje I miejsce i Nagrodę Przewodniczącego Miejskiej Rady Narodowej. W 1952 roku w konkursie okręgu chorzowskiego pod batutą Teodora Piotrowskigo zdobywa z kolei II miejsce. 22 lutego 1959 roku po raz pierwszy występuje w telewizji. Za wybitne zasługi z okazji 50-lecia działalności została odznaczona Nagrodą Ministra Kultury i Sztuki.

W 1970 roku dostają Złotą Honorową Odznaką III stopnia Polskiego Związku Chórów i Orkiestr. W latach 1972-1973 z członków Gwiazdy wyodrębnia się regionalny zespół Ślężanie. Jego działalność jest krótka. W 1978 roku po raz pierwszy wraz z innymi zespołami wyjeżdżają na zaproszenie do Pisteritz (NRD). W tym samym roku zdobywają I miejsce na Festiwalu Pieśni Żołnierskiej i Radzieckiej. Często występują w swoim domu kultury z okazji świąt branżowych chemików, hutników, energetyków i górników. Odwiedzają także domy pomocy społecznej i ośrodek dla niewidomych. Występują dla emerytów, a także dla dzieci.

Jubileusz 70-lecia istnienia Gwiazdy przyniósł zespołowi Złotą Honorową Odznakę IV stopnia z Laurem 75-lecia PZCHiO i Laur 75-lecia Polskich Kół Śpiewaczych. W 1986 Gwiazda bierze udział w otwarciu domu kultury po remoncie. Jako goście występuje chór z Ostrawy. Na turnieju O Kaganek Gwarków w Tarnowskich Górach Gwiazda zdobyła III nagrodę. Koncertowała m.in. w Gliwicach, Rudzie Śląskiej i w Chorzowie. 16 maja 1988 roku chór otrzymał szczególną nagrodę, Puchar CRZZ z okazji obchodów Dni Kultury, Oświaty, Książki i Prasy. 17 września 1988 otrzymał Medal PZCHiO oraz Puchar OPZZ za wybitną twórczość artystyczną. 2 kwietnia 1989 Gwiazda otrzymuje z kolei Medal PZCHiO za zasługi w utrwalaniu wysokiego poziomu kulturalnego. 7 września 1991 - Złotą Odznakę z Wieńcem Laurowym PZCHiO. Na zaproszenie władz miasta Ozd na Węgrzech Gwiazda uczestniczyła w obchodach 1100-lecia państwa węgierskiego.

15 kwietnia 2000 roku Gwiazda zostaje przyjęta do grona najstarszych chórów i orkiestr województwa śląskiego. W październiku chór wykonał koncert galowy pieśni sakralnej z okazji jubileuszu 90-lecia w parafii pw. św. Marii Magdaleny w Chorzowie Starym. Rok kończy się sukcesem, zdobywają I miejsce w kategorii chórów kameralnych na Przeglądzie Pieśni Bożonarodzeniowych. W 2001 roku zajmują I miejsce na Ogólnopolskich Dniach Chóralnej Muzyki Sakralnej im. G.G. Gorczyckiego w Bytomiu. W 2003 roku wraz z innymi artystami Chorzowa zostają wpisani do księgi rekordów Guinnessa za najdłuższe wykonanie „Ody do radości” Ludwika van Beethovena. We wrześniu Gwiazda bierze udział w Festiwalu Pieśni Maryjnej Magnificat zdobywając II miejsce.

Jak mało który zespół Gwiazda posiada swój hymn.

(Źródło: www.bazan.home.pl/SDK)


komentarze

dodaj komentarz
jeszcze nie dodano komentarza
dodaj komentarz

Facebook